Πώς οι ΗΠΑ θα «αρπάξουν» 450 κιλά ουράνιο από το Ιράν: Κομάντος, εκσκαφείς και «κατοχή εδάφους»

Σχέδιο για την κατάσχεση περίπου 453 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου στο Ιράν, φαίνεται πως παρουσίασε ο αμερικανικός στρατός στον Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο περιλαμβάνει τη μεταφορά εκσκαφικών μηχανημάτων αλλά και την κατασκευή διαδρόμου προσγείωσης για μεταγωγικά αεροσκάφη, εγχείρημα ιδιαίτερα δύσκολο ενώ ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή συνεχίζεται.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Washington Post, η οποία επικαλείται δύο πηγές που γνωρίζουν το θέμα, το σύνθετο σχέδιο παρουσιάστηκε στον Αμερικανό πρόεδρο την περασμένη εβδομάδα, αφού ο ίδιος ζήτησε σχετική πρόταση. Παράλληλα, του επισημάνθηκαν οι σημαντικοί επιχειρησιακοί κίνδυνοι.

Το αίτημα του Τραμπ για το σχέδιο, υποδηλώνει το ενδιαφέρον του να εξετάσει μια εξαιρετικά ευαίσθητη και υψηλού ρίσκου ειδική αποστολή. Ο περιορισμός της ικανότητας του Ιράν να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο παραμένει βασικός στόχος της κυβέρνησης.

Ωστόσο, το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με ειδικούς, θα αποτελούσε μια εξαιρετικά δύσκολη επιχείρηση, χωρίς προηγούμενο σε καιρό πολέμου.

Η αποστολή θα απαιτούσε τη μεταφορά αεροπορικώς, ενδεχομένως εκατοντάδων ή και χιλιάδων στρατιωτών, καθώς και βαρέος εξοπλισμού για την εκσκαφή και ανάκτηση του ραδιενεργού υλικού.

Αυτό θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους του Υπουργείου Άμυνας, ενώ θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί υπό πυρά, βαθιά μέσα στην ενδοχώρα του Ιράν.

«Η πιο σύνθετη επιχείρηση των Ειδικών Δυνάμεων στην ιστορία»

Αξιωματούχοι της κυβέρνησης παρουσίασαν πρόσφατα στο Ιράν μια πρόταση 15 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου, ζητώντας, μεταξύ άλλων, η Τεχεράνη να παραδώσει το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο -αυτό που ο Τραμπ έχει αποκαλέσει «πυρηνική σκόνη».

Το Ιράν απέρριψε την πρόταση των ΗΠΑ, αν και στις διαπραγματεύσεις λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου είχε αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να «αραιώσει» το εμπλουτισμένο υλικό σε χαμηλότερο επίπεδο.

«Αυτή θα ήταν μία από τις μεγαλύτερες, αν όχι η μεγαλύτερη, και πιο σύνθετη επιχείρηση ειδικών δυνάμεων στην ιστορία», δήλωσε ο Μικ Μαλρόι, πρώην αναπληρωτής βοηθός υπουργού Άμυνας και απόστρατος αξιωματικός της CIA και των Πεζοναυτών.

«Αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για τις Ένοπλες Δυνάμεις», πρόσθεσε.

Ως μια ακόμη ένδειξη του ενδιαφέροντος του Τραμπ να προχωρήσει σε μια τέτοια επιχείρηση, ενθάρρυνε τους Αμερικανούς να παρακολουθήσουν εκπομπή του παρουσιαστή του Fox News, Μαρκ Λέβιν -γνωστού υποστηρικτή του Ισραήλ- το Σάββατο (28/3).

Κατά τη διάρκεια της εκπομπής, ο Λέβιν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναπτύξουν «εξειδικευμένες» χερσαίες δυνάμεις για να δεσμεύσουν τα αποθέματα ουρανίου του Ιράν.

Πού βρίσκεται το ουράνιο

Τον Ιούνιο του 2025, οι ΗΠΑ βομβάρδισαν πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, με τον Τραμπ να υποστηρίζει τότε ότι είχε εξαλείψει τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης.

Ωστόσο πριν την έναρξη της νέας πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή τον Μάρτιο, ΗΠΑ και Ισραήλ ισχυρίζονται ότι το Ιράν είχε ανακτήσει αυτές τις πυρηνικές δυνατότητες στο διάστημα των προηγούμενων μηνών. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας, το Ιράν έχει συγκεντρώσει περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου κατά 60%- λίγο κάτω από το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή όπλου.

Περισσότερο από το μισό αποθηκεύεται σε πυρηνική εγκατάσταση έξω από την πόλη Ισφαχάν, μια ιστορική πόλη στο κεντρικό Ιράν, σε σήραγγες βάθους άνω των 91 μέτρων, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του Οργανισμού, Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι, ενώ το υπόλοιπο βρίσκεται στην πυρηνική εγκατάσταση της Νατάνζ και πιθανώς σε άλλες τοποθεσίες.

Η πρόσβαση στον χώρο αποθήκευσης της Ισφαχάν, όπως δήλωσε ο Γκρόσι σε δημοσιογράφους κατά την επίσκεψή του στην Ουάσιγκτον στα μέσα Μαρτίου, παραμένει θαμμένη κάτω από τα συντρίμμια που άφησαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί τον Ιούνιο. Έκτοτε, όπως είπε, «δεν έχουμε δει σημαντικές κινήσεις» που να υποδηλώνουν προσπάθειες πρόσβασης.

Το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο αποθηκεύεται σε σφραγισμένους κυλίνδρους παρόμοιους με φιάλες καταδύσεων, καθένας περίπου ενός μέτρου ύψους. Πριν μπορέσει να χρησιμοποιηθεί σε όπλο, πρέπει να εμπλουτιστεί περαιτέρω σε ποσοστό άνω του 90% και να μετατραπεί σε μέταλλο.

Περιγράφοντας μια επιθεώρηση στην εγκατάσταση της Ισφαχάν λίγο πριν από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς του Ιουνίου, ο Γκρόσι ανέφερε ότι οι κύλινδροι «δεν είναι πολύ μεγάλοι» και «δεν προστατεύονται ιδιαίτερα», αν και είναι πιθανό να έχουν τοποθετηθεί ανάμεσά τους κάποια «δολώματα» για να προκαλέσουν σύγχυση και να εμποδίσουν όποιον προσπαθήσει να τα απομακρύνει.

«Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι αυτή η σημαντική ποσότητα υλικού… είναι ιδιαίτερα μολυσματική, οπότε θα μπορούσε να υπάρξει ραδιενεργή μόλυνση αν δεχόταν άμεσο πλήγμα», εξήγησε ο Γκρόσι.

«Επιχείρηση εβδομάδων ή μηνών»

Για να φτάσει κανείς στο θαμμένο απόθεμα της Ισφαχάν, «πρέπει να μεταφέρει εκσκαφικό εξοπλισμό, να διαπεράσει το σκυρόδεμα και τη μολύβδινη θωράκιση» και κάθε άλλη προστατευτική επένδυση, «και στη συνέχεια κάπως να φτάσει στον πυθμένα αυτού του σιλό, να αφαιρέσει τα δοχεία γεμάτα με πυρηνικό υλικό και να τα μεταφέρει αεροπορικώς εκτός χώρας», δήλωσε ένα από τα δύο άτομα με γνώση του θέματος, τα οποία μίλησαν στη Washington Post υπό καθεστώς ανωνυμίας. Οι εκτιμήσεις για το πόσο θα διαρκούσε αυτό ποικίλλουν, από εβδομάδες έως και αρκετούς μήνες.

Ο καλύτερος τρόπος ανάκτησης του υλικού θα ήταν μετά από κατάπαυση του πυρός και με τη συνοδεία προσωπικού του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, δήλωσε ο απόστρατος στρατηγός Τζόζεφ Βότελ, ο οποίος έχει ηγηθεί τόσο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ όσο και της Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων. «Αλλά αν πρέπει να πολεμήσεις για να μπεις», πρόσθεσε, «είναι εφικτό».

«Υπάρχουν πολλοί κίνδυνοι που σχετίζονται με αυτό. Πρόκειται για επιχείρηση εξαιρετικά υψηλής πολυπλοκότητας. Πιθανότατα θα υπάρξουν απώλειες», είπε. «Αλλά αυτό είναι το είδος αποστολής των αμερικανικών ειδικών δυνάμεων. Είναι αυτό που κάνουμε. Έχουμε ανθρώπους ειδικά εκπαιδευμένους για να επιχειρούν σε τέτοια περιβάλλοντα».

«Προσωρινή κατοχή της περιοχής»

Η κλίμακα και η πολυπλοκότητα καθιστούν την αποστολή εξαιρετικά δύσκολη, αλλά είναι εφικτή, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχο του Υπουργείου Άμυνας με άμεση γνώση των σχεδίων πολέμου για το Ιράν και των δυνατοτήτων ειδικών επιχειρήσεων. «Εκτός από ένα σε μεγάλο βαθμό συμβολικό γρήγορο πλήγμα για να δείξουμε ότι μπορούμε να κάνουμε περισσότερα, η ανάκτηση μέρους ή του συνόλου του υλικού απαιτεί μια προσωρινή κατοχή», είπε.

Πρώην καταδρομείς και αξιωματούχοι περιέγραψαν τις εξαιρετικές δυσκολίες μιας τέτοιας επιχείρησης.

Βήμα βήμα το σχέδιο

Η επιχείρηση πιθανότατα θα ξεκινούσε με πλήγματα κατά των ιρανικών αμυντικών συστημάτων και εξοπλισμού, ώστε να δημιουργηθεί ασφαλέστερη δίοδος για τις χερσαίες δυνάμεις, οι οποίες στη συνέχεια θα πετούσαν εκατοντάδες μίλια εντός της χώρας για να δημιουργήσουν αμυντική περίμετρο γύρω από τις εγκαταστάσεις. Μία επιλογή, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, είναι η 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία και οι Rangers να πραγματοποιήσουν ρίψεις με αλεξίπτωτα για την κατάληψη του εδάφους -εντός εμβέλειας εχθρικού πυροβολικού, πυραύλων και drones.

Στη συνέχεια, μηχανικοί πιθανότατα θα κατασκεύαζαν έναν διάδρομο προσγείωσης για την εισαγωγή προμηθειών και εξοπλισμού, μέρος των οποίων θα μπορούσε να ριφθεί από μεταγωγικά αεροσκάφη ή να μεταφερθεί κρεμασμένο από ελικόπτερα. Και οι δύο επιλογές θα άφηναν τα πιο αργά μεταγωγικά αεροσκάφη εκτεθειμένα σε εχθρικά πυρά.

Η διατήρηση των βαριών εκσκαφικών εργασιών θα απαιτούσε μεγάλο αριθμό υποστηρικτικών δυνάμεων. Μηχανικοί, οδηγοί, ανεφοδιαστές και άλλοι, θα εργάζονταν αδιάκοπα. Τρόφιμα και νερό θα έπρεπε να ανανεώνονται συνεχώς.

Ειδικοί στα πυρηνικά από το Υπουργείο Ενέργειας και άλλους φορείς πιθανότατα θα έπρεπε επίσης να βρεθούν επί τόπου, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους, για την αξιολόγηση των κινδύνων και την επίβλεψη απομάκρυνσης του ουρανίου.

Οι επιχειρήσεις για τη στέγαση, σίτιση και προστασία του προσωπικού θα έμοιαζαν περισσότερο με μια μικρή στρατιωτική βάση παρά με μια χαμηλού προφίλ, μυστική αποστολή.

Η προσπάθεια διάνοιξης του βράχου και εισόδου στον χώρο αποθήκευσης θα αποτελούσε την αρχή μιας εξαντλητικής διαδικασίας, μέτρο προς μέτρο, για τους καταδρομείς που θα εισέρχονταν σε μια εγκατάσταση γεμάτη άγνωστους κινδύνους.

«Είναι μια αργή, σχολαστική και μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά θανατηφόρα διαδικασία», δήλωσε ο πρώην χειριστής.

Η διαδικασία αποχώρησης θα εξέθετε επίσης στρατεύματα, εξοπλισμό και πυρηνικό υλικό σε πιθανές ιρανικές επιθέσεις, καθώς μεγάλος αριθμός προσωπικού θα απομακρυνόταν αεροπορικώς μέσω εχθρικού εναέριου χώρου.

Η επιχείρηση αυτή θα έκανε άλλες σύνθετες και υψηλού ρίσκου αποστολές να φαίνονται απλές σε σύγκριση, ανέφεραν πρώην αξιωματούχοι. Οι επιδρομές για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα ή -παλιότερα- την εξόντωση του Οσάμα μπιν Λάντεν στο Πακιστάν, για παράδειγμα, διήρκεσαν λεπτά ή ώρες. Η όλη διαδικασία στο Ιράν, ακόμη και αν εξελιχθεί σχετικά ομαλά, θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες.

Πιθανότατα υπάρχουν μόνο μερικές δεκάδες στρατιώτες εκπαιδευμένοι να ανακτούν πυρηνικό υλικό πίσω από εχθρικές γραμμές και η εξειδίκευση αυτή έχει μειωθεί μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, ανέφερε πρώην αξιωματούχος, προσθέτοντας ότι τα σχετικά σενάρια τα τελευταία χρόνια επικεντρώνονταν κυρίως σε τρομοκρατικές οργανώσεις και τη Βόρεια Κορέα.

«Υπήρχε πολύ μεγαλύτερη έμφαση στον σχεδιασμό τέτοιων κατασχέσεων ή στην αποτροπή των Βορειοκορεατών από την πρόσβαση σε πυρηνικά υλικά», κατέληξε.